Genetyka i odmiany barwne zeberek
Znając podstawowe prawa i mechanizmy dziedziczenia określonych cech, możemy sami zaplanować kierunek hodowli i rodzaj selekcji w naszym stadzie zeberek.
Genetyka, czyli nauka o dziedziczności, zajmuje się badaniem praw rządzących przekazywaniem informacji genetycznej z rodziców na potomstwo. Łącznikiem pomiędzy rodzicami a potomstwem są komórki płciowe, które w procesie zapłodnienia dajapoczatek nowemu organizmowi. Znając podstawowe prawa i mechanizmy dziedziczenia określonych cech, możemy sami zaplanować kierunek hodowli i rodzaj selekcji w naszym stadzie zeberek. Prowadzenie szczegółowych zapisów ułatwi nam prowadzenie selekcji i prawidłowy dobór ptaków do przyszłych kojarzeń. Najczęstsza forma przedstawiania pochodzenia są rodowody strukturalne lub tabelaryczne, w których wymienia się kolejno pokolenia przodków interesującego nas osobnika. W toku wieloletniej hodowli zeberek wytworzyło się spontanicznie wiele mutacji barwnych bardzo odbiegających ubarwieniem od standardu. Zostały one utrwalone dzięki prowadzonej selekcji i odpowiednim kojarzeniom. Mutacje w przyrodzie powstają spontanicznie, a ich przyczyny pozostają najczęściej nieznane. Cechami charakterystycznymi mutacji są z jednej strony ich powtarzalność, a z drugiej odwracalność. Oznacza to, ze określona mutacja może się powtórzyć, dając podobne lub takie same skutki genotypowe, z drugiej strony przekształcony przez mutacje gen może sam zmutować w kierunku pierwowzoru. Przykładem powtarzalności mutacji jest powstanie barwnych odmian w hodowli zeberek. Kilkadziesiąt lat temu dzika odmiana zeberki dala początek odmianom hodowlanym. Kiedy pojawiły się pierwsze mutanty barwne i wzbudziły ogromne zainteresowanie, hodowcy - właściciele nowych odmian - zazdrośnie strzegli tych ptaków w przekonaniu, ze posiadanie niezwykłych osobników przyniesie im duże zyski. Monopol ten został bardzo szybko przełamany przez naturę. Podobne mutacje wystąpiły tez w innych hodowlach i szybko zostały rozpowszechnione dzięki dużemu na nie popytowi. Gen zmieniony przez mutacje może być w stosunku do genu wyjściowego dominujący lub recesywny. Częściej obserwuje się recesywny charakter genu zmutowanego, wobec genu, z którego powstał, może to jednak wynikać stad, że stosunkowo duża liczba zmutowanych genów działa letalnie, czyli śmiercionośnie. Mutacje, o których tu wspomniałem, dotyczą komórek płciowych, bowiem tylko w takim przypadku zmutowana substancja dziedziczna może zostać przekazana i rozpowszechniona w następnym pokoleniu.
Srebrna dominująca
Jest ona podobna genotypowo do odmiany dzikiej. Pióra są jednak nieco jaśniejsze, o srebrnym odcieniu. Samce przeważnie nie maja czerwonych plam po bokach głowy. Kojarząc osobniki dziko ubarwione ze srebrnymi uzyskamy już w pierwszym pokoleniu cześć potomstwa z cechami mutacji. Łącząc dalej ze sobą osobniki srebrne otrzymamy potomstwo wyłącznie tego koloru.
Srebrna recesywna
Jest ona ustępująca wobec dzikiej, co oznacza, ze w kojarzeniu srebrnych recesywów z ptakami dzikimi otrzymamy wyłącznie potomstwo dziko ubarwione heterozygotyczne. Dopiero w drugim pokoleniu otrzymamy część srebrnych homozygotycznych ptaków.
Beżowa
Samiec tej odmiany musi wyglądać następująco: głowa i kark jasnobeżowe, plamy na policzkach i kreska po bokach takie jak u ptaków o dzikim ubarwieniu. Zebrowanie jest jasnoszare i ma ciemnoszare poprzeczne paski. Szyja, grzbiet, skrzydła, lotki i pióra ogonowe są jasnobeżowe o jednolitym odcieniu. Oczy musza być ciemne, dziób czerwony o nieco innym odcieniu niż u ptaków odmiany standardowej. Samice powinny mieć wyrównany kolor upierzenia, bez jakichkolwiek dodatków charakteryzujących samce. Brzuch powinien być jasny, jednakże granica miedzy piórami piersi i brzucha nie może być bardzo wyraźna.
Szeki
Mogą być we wszystkich odmianach barwnych. Białe partie ciała powinny stanowić 50% całkowitego ubarwienia. Samiec powinien mieć typowy dla niego rysunek, który może być lekko przekładany białymi piórkami.
Pingwinowata
Ptaki pingwinowate o dzikim ubarwieniu maja kolor upierzenia jaśniejszy aniżeli ptaki dziko ubarwione. Samce maja boki głowy i ciała jaśniejsze niż osobniki dzikie. Pióra skrzydłowe mają jasne obramowanie, ogon Jest srebrzystoszary. Spód ciała zarówno u samców jak i samic powinien być czysto biały. Ptaki pingwinowate dziko ubarwione musza mieć srebrzyste paski na ogonie. Samica musi mieć białe lica, natomiast reszta ubarwienia jest podobna jak u zeberek marmurkowych. Pingwinowato-srebrzyste maja cale upierzenie srebrzystosiwe, które musi być bardzo jasne. Bezowo-pingwinowate zeberki maja ubarwienie jasnobeżowe, natomiast kremowe pingwiny musza mieć upierzenie kremowe.
Albinotyczna
Jej barwa jest wywołana całkowitym brakiem pigmentu. Ubarwienie tych ptaków jest czysto białe. Samca od samicy można odróżnić jedynie po śpiewie oraz kolorze dzioba, który u samic jest mniej intensywny. Barwa ta jest recesywna w stosunku do normalnej. Kojarząc ze sobą osobniki homozygotyczne pod względem tych cech, uzyskamy w pokoleniu F l osobniki szare heterozygotyczne, to znaczy posiadające po jednym allelu dominującym i jednym recesywnym. W pokoleniu F2 otrzymamy genotypowe rozszczepienie jako 3:1, tzn. trzy ptaki o ubarwieniu dzikim i jeden biały. Genotypowo 1:2:1, czyli jednego osobnika szarego homozygotycznego, dwa osobniki szare heterozygotyczne i jednego białego homozygotycznego.
Biała, kasztanowoboka (marmurkowa)
Podstawowym kolorem jest lekko przybrudzona -biel. Najpopularniejsze są ptaki z szarym odcieniem przeważnie na głowie. Prążkowanie charakterystyczne dla samców musi być bardzo jasne, ale dobrze widoczne. Zdarza się taki kolor prążków, jak u zeberek dziko ubarwionych. Boki ciała są kremowe lub jasnopomarańczowe. Dziób, oczy i nogi musza być ubarwione tak jak u dzikich zeberek. Celem hodowli jest uzyskanie ptaków białogłowych.
Kremowa dominująca
Odmiana ta powstała prawdopodobnie przy udziale beżowej. Plamy na policzkach powinny być żółtawe do pomarańczowych. Zebrowa kreska powinna być jasnoszara. Samica jest czysto kremowa. Wyróżniamy dwie formy: kremowa dominująca i recesywna.
Żółtoboka
Różni się od dzikiej tylko żółtymi plamami po bokach ciała.
Żółtodzioba
Może występować we wszystkich odmianach barwnych, ale dzioby musza być żółte, a u samców pomarańczowe.
Czarnolica
Jest nową mutacją. Samce są ciemniejsze od dziko ubarwionych, a ich policzki są czarne.
Zeberka wystawowa
Jest to mutacja znacznie przewyższająca rozmiarami formę nominalną.
Czubata
Występuje we wszystkich odmianach barwnych. Jest to mutacja dominująca, co oznacza, ze kojarząc ptaka czubatego z osobnikiem dzikim otrzymamy część osobników czubatych, a część dzikich. Jest ona jednakże sprzężona z czynnikiem letalnym, powodującym śmierć posiadających go osobników. Homozygotyczne czubate zeberki zamierają jako zarodki w jaju lub giną zaraz po wykluciu. Dlatego tez hodowca powinien unikać kojarzenia ze sobą homozygot czubatych, gdyż około 25% ich potomstwa zginie. Łączyć ze sobą można ptaki czubate z ptakami o głowie gładkiej, w efekcie, czego otrzymamy 50% ptaków normalnych i 50% czubatych.
Pozostałe. Do tej ostatniej grupy należy zaliczyć wszelkie nowe nie znane dotąd mutacje, które ocenia się i klasyfikuje w oparciu o grupy ptaków najbliższe ubarwieniem w stosunku do nowej odmiany.
© mojeptaki.pl