Ostatnia aktualizacja: 22 października 2009
Amadyny wspaniałe
Ojczyzną amadyn wspaniałych są najcieplejsze obszary kontynentu australijskiego. Według opinii wielu miłośników ptaków, są to najpiękniejsze ziarnojady świata.
Olśnienie jakiego doznajemy, przyglądając się amadynom wspaniałym jest w pełni uzasadnione. Przepiękne czyste barwy, finezyjnie rozmieszczone na gładkim i lśniącym upierzeniu, czynią je klejnotem wśród astryldowatych. Według opinii wielu miłośników ptaków, są to najpiękniejsze ziarnojady świata i mimo wielu innych pięknych i pełnych uroku gatunków, należy się z tym stwierdzeniem obiektywnie zgodzić.
I rzeczywiście, kolorystyka omawianego gatunku jest niepowtarzalna. Wierzch ciała i pokrywy skrzydeł zielone. Lotki szaro brązowe. Pióra nad ogonowe jasno niebieskie. Sterówki czarne, z których dwie środkowe są znacznie dłuższe od pozostałych i tworzą coś w rodzaju włoskowatych wyrostków. Pierś jaskrawo fioletowa, ostro odgraniczona od zdecydowanie żółtego brzucha. Pióra pod ogonowe białe. Głowa błyszcząca czerwona obrzeżona czarnym paskiem, który w dolnej części jest nieco szerszy i łączy się z czarnym gardłem. Za czarnym paskiem znajduje się drugi turkusowo niebieski pasek, najszerszy w górnej części głowy. Dziób białawy z czerwonym końcem. Nogi jasno żółte. Samiczki ubarwione nieco skromniej. WyraĽnie różnią się od samców barwą piersi, która jest jasno liliowa. Brzuch mają jasno żółty, a czerwień głowy ciemniejsza i mniej intensywna. Ptaki osiągają 14cm długości. Osobniki młodociane oliwkowo szare. Pierś ciemno szara, brzuch jasno - szary u samiczek, żółtawo - szary u samców. Dzioby czarne. Oprócz odmiany czerwonogłowej w środowisku naturalnym występują również osobniki czarnogłowe i tak zwane "żółtogłowe", których głowa w rzeczywistości jest pomarańczowa. W dalszej części tego artykułu będę je nazywał pomarańczowogłowymi. W odległej przeszłości te trzy odmiany barwne traktowane były jako odrębne gatunki. Australijski ornitolog Cayley twierdzi, że na trzy ptaki czarnogłowe przypada jeden czerwonogłowy, a na pięć tysięcy czarnogłowych przypada jeden pomarańczowogłowy. Dane te oparte są na długotrwałych obserwacjach populacji w różnych rejonach występowania tego gatunku.
Ojczyzną amadyn wspaniałych są najcieplejsze obszary kontynentu australijskiego. Zamieszkują północną tropikalną Australię za wyjątkiem półwyspu York. Obszar występowania rozciąga się od północno - zachodniego wybrzeża po wybrzeże północno - wschodnie, a na południe po 19o szerokości geograficznej. populacja południowa jest częściowo wędrowna. zdarza się,że w poszukiwaniu pokarmu i wody ptaki lecą w kierunku tropikalnej północy. Jednym z areałów lęgowych gatunku jest wyżyna Kimberley (północna część Wyżyny Zachodniej - 936 m.n.p.m.), która należy do najcieplejszych miejsc na półkuli południowej. Letnia temperatura dochodzi do 40o - 45oC a w okresie deszczowym utrzymuje się na poziomie 30o - 35oC. Nocą bardzo rzadko spada poniżej 20oC. Na południowych granicach występowania amadyny wspaniałej, w okresie deszczowym, temperatura wynosi około 15oC, ale po deszczach kiedy zaczynają się lęgi wzrasta powyżej 22oC. Amadyny wspaniałe najczęściej zakładają gniazda w opuszczonych dziuplach papug lub innych gatunków ptaków. Zdarza się, że w jednej, większej dziupli gniazduje kilka par. Takie zjawisko spowodowane jest zapewne niewystarczającą ilością dziupli na obszarze lęgowym. Bardzo rzadko budują gniazda w krzewach czy wysokiej trawie. Materiał na budowę gniazda zbiera samiec i w pęczkach z nosi do dziupli. Są to kawałki trawy i cienkie korzonki. Tokujący samiec pociera dziobem o gałązkę na której siedzi przy czym dziób i głowa swoiście wibrują. Następnie przybiera pionową postawę, wypina jaskrawą pierś, szybko, rytmicznie podskakuje i śpiewa swoją cichą, szeleszczącą pieśń. Sterówki zawsze skierowane są w kierunku partnerki. Samiczka gotowa do aktu płciowego skierowuje swoje sterówki w stronę samca. Do zbliżenia dochodzi najczęściej w gnieĽdzie.Zniesienie składa się najczęściej z 4 - 6 białych jaj. W ciągu dnia partnerzy zmieniają się w wysiadywaniu, nocą siedzą razem. Po 14 dniach lęgną się pisklęta, których różowa skóra pozbawiona jest puchu. Wewnątrz dzioba mają charakterystyczny dla tego gatunku układ plamek, a w jego kącikach po jednej białej i po dwie błękitne brodawki mają zdolność odbijania światła i w mroku dziupli "świecą",co ułatwia rodzicom bezbłędne karmienie. W trakcie karmienia piskląt, dorosłe ptaki pobierają niedojrzałe nasiona traw, zielone części roślin oraz rojące się termity, które łowią w locie. Po 22 - 24 dniach młodych ptaki opuszczają gniazdo, do którego na noc wracają. Mimo, że od drugiego dnia po opuszczeniu gniazda zaczynają samodzielnie pobierać pokarm, to jednak w dalszym ciągu dokarmiane są przez rodziców. Po 14 dniach są już samodzielne.
Według Immelmanna podstawowym pokarmem gatunku są nasiona traw: Sorghum plumosum, Panicum zymbirformae, Eriachne obtusa i Eragostris sp. Obserwowano jak stada tych ptaków zjadały zwęglone części roślin na pogorzelisku. Poza okresem lęgowym amadyny wspaniałe nocują na najcieńszych końcach gałęzi, usytuowanych tuż nad lustrem wody, co skutecznie chroni je przed drapieżnikami. Angielski ornitolog John Gould, nazwał ten gatunek "Gouldian Finch" na cześć swojej żony, która towarzyszyła mu w wyprawie badawczej po Australii w latach 1838 - 1841 i krótko po powrocie do domu zmarła. Opisał je pod naukową nazwą Amadina gouldiae. Następnie ptaki te włączono do rodzaju Erythrura (papuziki) i w wielu publikacjach opisywano je pod naukową nazwą Erythrura gouldiae. Wreszcie w 1962 roku Immelmann stwierdził na podstawie wnikliwej analizy cech morfologicznych i fizjologicznych, że gatunek ten jak gdyby ogniwem między rodzajami Lonchura (mniszki), a Erythrura (papuziki) i utworzył dla nich odrębny rodzaj Chloebia. Naukowa nazwa Chloebia gouldiae obowiązuje do dnia dzisiejszego. Pierwsze ptaki czarnogłowe i czerwonogłowe dotarły do Europy w 1887 roku,a pierwsze pomarańczowogłowe dopiero w 1915 roku. Transport odbywał się drogą morską. długotrwała podróż i zmiana warunków klimatycznych, powodowały bardzo duże straty. Ptaki, które przeżyły, długo aklimatyzowały się w nowych warunkach. Po drugiej wojnie światowej transportowano ptaki drogą lotniczą, dzięki czemu padnięcia były nie liczne, a ich kondycja znacznie lepsza. Od 1963 roku władze australijskie kategorycznie zakazały wywożenia z Australii jakichkolwiek zwierząt i roślin. Europejskie firmy handlujące ptakami zaczęły sprowadzać ten gatunek z hodowli japońskich. Ówczesne hodowle japońskie miały jedyny cel - zarobek. Odbierano amadynom jajka i podkładano mewkom japońskim, które odchowywały duże ilości młodych amadyn. Samiczki amadyn wspaniałych stały się nioskami i "produkowały" duże ilości jaj. Oczywiście tak eksploatowane samiczki żyły bardzo krótko.
Warunki chowu i rozmnażanie
Hodowlę najlepiej prowadzić w klatce, w której przebywa parka ptaków. Na jednym boku klatki wieszamy budkę lęgową o wymiarach 15x15x15cm. Wysokość przedniej ścianki budki wynosi 10cm, resztę stanowi otwór. Pod otworem mocujemy żerdkę, na której ptaki chętnie siadają. Do wnętrza budki wkładamy miękkie, elastyczne siano, które przed włożeniem możemy lekko zrosić wodą. Jeśli nasze amadyny wchodzą do budki i formują w niej gniazda, a samiec często lata po klatce z pęczkiem siana w dziobie, możemy być pewni, że samiczka niedługo zniesie jajka. W tym czasie samiec coraz częściej tokuje, wykonując swoje zabawne podskoki. Samiczka znosi od 4 - 6 jajek. Zazwyczaj po zniesieniu przedostatniego, zostaje w gnieĽdzie na noc i od tego momentu do 14 dnia lęgną się pisklęta. Wysiadywanie i karmienie piskląt przebiega zwykle bez żadnych komplikacji. W ciągu dnia wysiadują na zmianę w nocy tylko samiczka, mimo że w naturze nocą wysiadują wspólnie. Amadyny wspaniałe są troskliwymi rodzicami i bardzo dobrze karmią swoje potomstwo.Zauważyłem,że od 8 - 10 dnia życia piskląt samiczka nie wchodzi do budki na noc. Mimo tego młode ptaszki rozwijają się prawidłowo i po 23dniach opierzone i sprawne opuszczają budkę lęgową. Do budki wielokrotnie wracają w ciągu dnia i spędzają w niej noc.Mimo, że młodzież bardzo szybko samodzielnie pobiera pokarm, to w dalszym ciągu dokarmiana jest przez rodziców. Wydaje się, że aktywnie karmiącym ptakiem w tym okresie jest samiec. Po dwóch tygodniach od wyjścia z budki, młode ptaszki są samodzielne i możemy przełożyć je do innej klatki. W tym czasie para rodzicielska przystępuje zazwyczaj do kolejnego lęgu. Zdarza się, że samiczka zaczyna znosić jaja, kiedy młode z poprzedniego lęgu muszą być jeszcze karmione przez rodziców. Młode ptaki często wchodzą do budki i spędzają w niej noc, co grozi podziurawieniem jaj. w takiej sytuacji wyjmujemy każde zniesione jajo z gniazda, a w ich miejsce wkładamy sztuczne. Mogą to być odpowiedniej wielkości białe koraliki. Odebrane jajka układamy w pudełku na warstwie kanaru lub prosa, przechowujemy w chłodnym pomieszczeniu i co jakiś czas obracamy. Po zniesieniu piątego jajka, wkładamy wszystkie do gniazda. Jeśli w tym momencie młode ptaszki możemy odsadzić od rodziców (14 dzień od wyjścia z budki), to tym sposobem uda nam się uratować kolejny lęg. U 8 - 10 tygodniowych ptaków zaczyna się proces pierzenia, które trwa kolejne 6 - 8 tygodni. Niekiedy z niewiadomych przyczyn pierzenie wydłuża się do 12 - 15 miesięcy.
© mojeptaki.pl