Ostatnia aktualizacja: 31 października 2009
Gęsi Suwalskie
Gęsi Suwalskie utrzymywane w fermie Dworzyska, woj. wielkopolskie, objęte są programem ochrony rodzimych stad zachowawczych gęsi, który realizowany jest w Instytucie Zootechniki.
Stada te, ze względu na swoje walory użytkowe i unikalność, zostały zaliczone przez FAO do światowych zasobów genetycznych podlegających ochronie (Word Watch List, 2000). Decyzja ta podyktowana była m. in. względami biologicznymi, gospodarczymi, kulturowymi, a nawet emocjonalnymi.
Gęsi odmiany suwalskiej zostały zakupione w drodze indywidualnego skupu przeprowadzanego w 1974 r., we wschodnich regionach kraju, w miejscowościach: Krejwiany, Wojtokiemie, Sołtany, Smolany, Wygorzel, Sadzawki, Szypiszki, Burniszki, Staszkuny, Wiżajny, Rogożajny i Lipinek. Ptaki te charakteryzuje upierzenie najczęściej białe, niekiedy jednak bywa ono łaciate lub siodłate. Mała głowa osadzona jest na długiej i masywnej u nasady szyji, a dziób i nogi są krótkie o barwie pomarańczowo-czerwonej. Tułów krępy i niezbyt długi. Gęsi suwalskie odznaczają się dobrymi wskaźnikami reprodukcji, mocną budową ciała, dobrym umięśnieniem i małym otłuszczeniem tuszek, a także dużą żywotnością, odpornością na choroby i niezwykłą przydatnością do chowu ekologicznego w małych gospodarstwach. Spośród krajowych odmian gęsi regionalnych gęsi suwalskie należą do ptaków ciężkich, bowiem ich masa w 12 tygodniu życia osiąga u samców 4,9 kg, a u samic 4,3 kg. W okresie nieśności samica składa do 36 jaj o dobrych wskaźnikach zapłodnienia (ok. 90%) i wylęgowości piskląt. Gęsi suwalskie kwoczą i dobrze wysiadują jaja oraz chętnie wodzą pisklęta. Z tych to powodów dla nasiadki należy wybierać miejsca zaciszne, przygotowując gniazdo o wymiarach 0,6 x 0,9 m. Pisklęta lęgną się po 30 - 31 dniach wysiadywania. Już po kilku dniach można je wraz z kwoką wypuszczać w słoneczny dzień na wybieg, początkowo na kilka godzin, a później na cały dzień.
Żywienie gąsiąt, odchowywanych w małych stadkach, powinno odbywać się w sposób naturalny, z wykorzystaniem dostępnych pasz gospodarskich i pastwisk. Tradycyjne żywienie piskląt polega na podawaniu serka jajecznego, który przygotowuje się w proporcji 1 jajo i 1 szklanka mleka. Po wymieszaniu składniki te stopniowo się podgrzewa, a następnie miesza do konsystencji drobnej kruszonki z kaszą lub płatkami owsianymi albo jęczmiennymi oraz śrutą lub mąką pszenną. Jaja można zastąpić twarogiem lub kwaśnym mlekiem. Już od 4.-5. dnia życia można pisklętom podać niewielkie ilości drobno pociętej zielonki z pokrzywy, mniszka, krwawnika, komosy, młodej trawy, z żyta ozimego, szczypioru lub sałaty. W drugim tygodniu życia przykładowa dawka pokarmowa powinna wynosić dla 1 ptaka ok. 120 g dziennie i może zawierać: 40% drobno ześrutowanego jęczmienia, 10% mielonego grochu, 10% twarogu, 20% utartej marchwi, 10% parowanych ziemniaków i 10% rozdrobnionej zielonki. Po ukończeniu 3.tygodnia życia stopniowo zmniejsza się w dawce pokarmowej ilość podawanych pasz pochodzenia zwierzęcego na rzecz mieszanek zbożowych. W 4. tygodniu życia wielkość dawki paszowej ogranicza się do 210 g mieszanki dziennie. Zwiększa się natomiast istotnie ilość podawanych zielonek do 300 g w 4 tygodniu, do 600 g w 6. tygodniu, do 800 g w 8., a w 12. tygodniu nawet do 1200 g dziennie. Dzienna dawka paszy treściwej w okresie od 5. do 11. tygodnia życia wynosi 210 do 230 g na sztukę. Przez cały okres odchowu gęsi muszą mieć zapewniony stały dostęp do czystej wody, podawanej najpierw w poidłach cylindrycznych, uniemożliwiających zamoknięcie, a później w korytach.
Szczególnej troski gąsięta wymagają do 6. tygodnia życia. Potrzebują wtedy ciepła, światła, suchego podłoża, czystej wody pitnej i pełnowartościowej paszy. Chronić je trzeba przed deszczem i zimnem.
U młodych gęsi odchowywanych sposobem gospodarskim pierwszy podskub pierza powinno wykonać się między 11. a 13. tygodniem życia. Następne podskuby wykonuje się co 6-7 tygodni, zgodnie z naturalnym odrostem, sprawdzając czy pióro ma suchą, przezroczystą dutkę, luźno tkwiącą w torebce skórnej. Ptaki podskubuje się na piersiach i brzuchu, chroniąc bokówki z okolic nasady uda, gdyż stanowią one oparcie dla skrzydeł. Gęsi wylężone do końca marca można podskubywać 3 razy, wylężone w maju 2 razy, a pochodzące z późniejszych lęgów tylko 1 raz. Srednio w ciągu roku z trzykrotnego podskubu można uzyskać łącznie od 250 do 300 g pierza, zawierającego ok. 40-50 g puchu. Po każdym wykonanym podskubie należy gęsiom zwiększyć przez minimum jeden tydzień ilość śruty, np. owsianej lub mieszanki zbożowej do 200 g na sztukę dziennie. W okresie odchowu i po podskubach dobrze jest podać do paszy po 2 g Polfamiksu Z dla gęsi przez trzy kolejne dni i chronić ptaki przed opadami i nadmiernym nasłonecznieniem.
Gęsi przeznaczone do uboju można na 3 tygodnie wcześniej tuczyć owsem. Początkowo przez 4 dni podaje się gęsiom duże dawki pasz objętościowych jak marchew, ziemniaki parowane i zielonki, a następnie przez 10 dni stopniowo zwiększa się z 70 do 100 g udział pasz treściwych (owies, kukurydza, śruta jęczmienna lub z mieszanek zbożowych), zmniejszając udział pasz objętościowych. W ostatnim tygodniu tuczu podaje się do woli wyłącznie owies (ok. 300g/szt. dziennie). Koniecznym warunkiem dotuczania jest ograniczenie ruchu (3 szt./m2) i zapewnienie stałego dostępu do poideł z wodą.
Popularność odchowu przyzagrodowego gęsi wynika z wielu pożytków w postaci smacznego, o specyficznym smaku mięsa, dobrej jakości i zdrowego tłuszczu, który ma dużo nienasyconych kwasów tłuszczowych, cennego pierza i puchu oraz wartościowego nawozu.
© mojeptaki.pl
Autor: Prof. dr hab. Juliusz Książkiewicz (Instytut Zootechniki)